Ga naar de inhoud

Vertaald vanuit het Engels met hulp van AI. Lees deze pagina in het Engels

Alle 31 lessen
Digitaal bewustzijn Digitale regie 40 minuten

Kiezen hoe je je telefoon gebruikt

Leerdoel Aan het eind van deze les kunnen leerlingen een functie herkennen die ontworpen is om aandacht vast te houden, en één kleine digitale keuze beschrijven die verbonden is met iets wat ze belangrijk vinden.

Tijd
40 minuten
Hoe de groep werkt
Groepjes van drie of vier
Je hebt nodig
Een bord, papier en pennen

Voordat je begint

Houd het gesprek bij verzonnen gebruikers en ontwerp in het algemeen, niet bij persoonlijke gewoonten of inhoud. Leerlingen mag nooit gevraagd worden een apparaat te ontgrendelen of te laten zien.

Lees de volledige notitie over zorg en veiligheid Het aanpassen voor je klas Een briefje voor thuis bij deze les
Een telefoon met een waarschuwing voor een bijna lege batterij, de kabel loopt naar een stopcontact
Illustratie door RecipesforWellbeing.org, CC BY-NC 4.0

Open deze tekening in de bibliotheek

Scan voor deze les online

Waarom dit ertoe doet

Telefoons en online ruimtes kunnen vriendschap, creativiteit, leren en toegang ondersteunen. Ze kunnen ook om aandacht concurreren op manieren die moeilijk op te merken zijn terwijl het gebeurt. Digitale regie begint met begrijpen dat ontwerp gedrag beïnvloedt, en onthouden dat onze keuzes er nog steeds toe doen binnen de grenzen en de druk waarmee we te maken hebben.

Vaardigheid in context Eigenaarschap nemen over digitale keuzes en je zo door online ruimtes bewegen dat het je waarden en welzijn ondersteunt.

Over de vaardigheid van digitale regieProbeer de interactieve oefening
1

Open met “De ongeopende telefoon”

5 min

Gebruik De ongeopende telefoon als observatie, niet als test van zelfbeheersing. Leerlingen zonder telefoon kunnen de trek naar een andere bekende afleiding opmerken.

Voorlezen

Waar je telefoon ook is, laat hem daar en merk elke trek op om te kijken, zonder jezelf te veroordelen omdat je die neiging hebt.

Let op hoe die trek zich aandient, misschien als een gedachte, een beweging van je hand of een vraag over wat je misschien gemist hebt.

Elke keer dat je het opmerkt, noem je het in stilte “trek” en laat je het moment voorbijgaan zonder er iets mee te hoeven doen.

Als er geen trek komt, merk dat dan ook op. De oefening is alleen zien wat er is.

Let op Zie naar een broekzak reiken niet als falen of stilzitten als succes. De activiteit gaat over opmerken, en niet alle leerlingen hebben of dragen een telefoon.

2

Uitleg door de docent

10 min

Digitale regie betekent dat je zeggenschap hebt over hoe technologie je leven binnenkomt. Die zeggenschap is echt, maar staat niet op zichzelf. Apps gebruiken functies zoals meldingen, automatisch afspelen, streaks en eindeloos scrollen omdat aandacht waarde heeft, en toegang tot apparaten kan ook bepaald worden door gezin, school, beperking en kosten.

Hier merken we op waartoe een digitale ruimte ons uitnodigt, vragen we of dat past bij wat voor ons belangrijk is, en maken we een keuze waar er iets te kiezen valt. Technologie is niet alleen goed of alleen slecht, en geen enkele leerling is verantwoordelijk voor een industrie die ontworpen is om mensen vast te houden.

Vragen voor de groep

  • Wat winnen platforms als mensen langer blijven?
  • Waardoor kan tijd online verbindend, nuttig, vermoeiend of vlak voelen?
  • Waar helpt persoonlijke keuze, en waar zouden ontwerpers, scholen of overheden meer verantwoordelijkheid moeten dragen?
3

Een menu van kleine keuzes

16 min
  1. Introduceer een aantal veelvoorkomende ontwerpfuncties, zoals eindeloos scrollen, automatisch afspelen, streaks, meldingen, likes en koppen die de aandacht grijpen.
  2. Elk groepje kiest twee functies en vraagt zich af welk gedrag elke functie aanmoedigt en wiens belangen die misschien dient.
  3. Vraag wat iemand op datzelfde moment belangrijk kan vinden, zoals verbinding, slaap, focus, creativiteit, veiligheid of plezier.
  4. Groepjes maken een menu van vier of vijf kleine keuzes die die waarden kunnen ondersteunen, zoals meldingen aanpassen, een oplader verplaatsen, een account ontvolgen of een stoppunt kiezen.
  5. Neem keuzes op waarvoor je geen nieuwer apparaat hoeft te hebben, niet voor een app hoeft te betalen en geen volledige controle over het huishouden nodig hebt.
  6. Verzamel van elk groepje één onderdeel van het menu. Geen enkele leerling hoeft te zeggen wat die gebruikt of wil veranderen.
4

Privéreflectie

6 min

Wat is één kleine keuze die een deel van je digitale leven dichter bij iets kan brengen wat je belangrijk vindt? “Voorlopig niets” is ook een eerlijk antwoord.

Hoe ze reflecteren Persoonlijk dagboek

5

Afsluiten

3 min

Digitale regie kan beginnen voordat er iets verandert. We kunnen de uitnodiging opmerken die in een scherm is ingebouwd en ons herinneren wat voor ons belangrijk is voordat we reageren.

Zorg en veiligheid

Houd het gesprek bij verzonnen gebruikers en ontwerp in het algemeen, niet bij persoonlijke gewoonten of inhoud. Leerlingen mag nooit gevraagd worden een apparaat te ontgrendelen of te laten zien. Reageer privé via de gebruikelijke zorg- en veiligheidsroutes als cyberpesten, uitbuiting of schokkende inhoud ter sprake komt.

Als iets wat een jongere zegt je zorgen baart, volg dan de gebruikelijke zorg- en veiligheidsroute van je school of organisatie. Dit hoef je niet alleen te dragen.

Het aanpassen

13 tot 15 jaar
Gebruik concrete functies uit bekende apps en games, houd het menu visueel en geef zinsbeginnen voor het groepsgesprek.
16 tot 18 jaar
Onderzoek algoritmes, gerichte advertenties, identiteit en de aandachtseconomie. Nodig leerlingen uit om naast individuele keuzes ook de verantwoordelijkheden van platforms te bekijken.

In andere situaties

Mentoruur
Gebruik de observatie met de ongeopende telefoon, benoem twee ontwerpfuncties en maak samen een kort menu.
Schoolbijeenkomst
Introduceer vanaf de voorkant een aantal aandachtsfuncties en nodig uit tot persoonlijke reflectie op één waarde die leerlingen door technologie ondersteund willen zien.
Klein groepje
Bespreek een paar veelvoorkomende functies en maak een gezamenlijk menu met mogelijkheden voor verschillende niveaus van toegang en controle.

Koppelingen met het curriculum

IB, ATL
Self-management: affective skills (mindfulness awareness); Research: media literacy skills (informed choices about viewing)Door een AI-review getoetst aan MYP: From principles into practice van het IB, Approaches to learning (voor gebruik vanaf september 2014/januari 2015, een kopie op de site van een school) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
OECD Learning Compass
Student agency; Core foundations: health foundationsDoor een AI-review getoetst aan de conceptnotities Skills for 2030 en Core Foundations for 2030 (2019) van de OECD Learning Compass 2030 op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
UNESCO SEL
Mindfulness (attention regulation); Critical Inquiry (examining how apps shape attention)Door een AI-review getoetst aan de pagina van MGIEP die de vier competenties noemt, met hun definities uit samenvattingen van Rethinking Learning (MGIEP, 2020), dat niet geopend kon worden op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
WHO-levensvaardigheden
Critical thinking — assessing how media and design influence behaviour; Decision making — choosing in line with one's valuesNog niet gecontroleerd aan de bron.
Inner Development Goals
Being: Inner Compass; Being: Self-AwarenessDoor een AI-review getoetst aan de 25 vaardigheden in 5 dimensies van de Inner Development Guide (idg.guide, 2025) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.

Stel een correctie voor

Vind het curriculum van je land
Vertel ons hoe deze les ging

Je e-mail opent met de naam van deze les in het onderwerp, en er wordt niets verstuurd tot jij op verzenden drukt. Een mens leest deze berichten.

Of schrijf naar info@recipesforwellbeing.org

    Met de pijltjestoetsen ga je tussen de stappen. F is volledig scherm.