Mensen laten zijn wie ze zijn

Leerdoel Aan het eind van deze les kunnen leerlingen luisteren zonder te onderbreken of meteen iets te willen oplossen, en beschrijven wat iemand helpt zich geaccepteerd te voelen.

Tijd: 40 minuten
Hoe de groep werkt: Tweetallen
Je hebt nodig: Een klok of timer
Opent met: Innerlijk weerbericht

Voordat je begint

Gebruik neutrale onderwerpen die leerlingen zelf kiezen en houd passen de hele tijd mogelijk. Luisteraars horen niet door te vragen en geen geheimhouding te beloven.

Lees de volledige notitie over zorg en veiligheid Het aanpassen voor je klas Een briefje voor thuis bij deze les

Een emotiewiel, dat vanuit ‘Ik voel’ in het midden naar buiten leest naar benoemde gevoelens — Illustratie door RecipesforWellbeing.org, CC BY-NC 4.0

Waarom dit ertoe doet

Als iemand ons vertelt hoe het gaat, kan het verleidelijk zijn om te antwoorden met advies of een eigen verhaal. Aanvaarding begint bij blijven bij de persoon tegenover ons en diens ervaring laten zijn wat die is. We kunnen het nog steeds oneens zijn of schade benoemen. We luisteren eerst, en beslissen daarna wat er moet gebeuren.

Vaardigheid in context Mensen met zorg tegemoet treden en hen gezien en gehoord laten worden zonder oordeel.

Over de vaardigheid van ruimte houden Probeer de interactieve oefening

1

Open met “Innerlijk weerbericht”

5 min

Gebruik de kaart Innerlijk weerbericht om de klas te helpen landen. Leerlingen kunnen één woord noemen of passen, en niemand hoeft het antwoord uit te leggen of te veranderen.

Voorlezen

Als hoe je je nu voelt weer was, wat voor weer zou het dan zijn: helder, bewolkt, warm, winderig of iets anders?

Zoek één woord zonder te proberen het weerbericht mooier te maken, want ongemakkelijk weer hoort hier net zo goed thuis als aangenaam weer.

Als ik bij jouw rij ben, kun je je woord noemen, “ik pas” zeggen of je hoofd schudden, en dan ga ik verder. Je hoeft het niet uit te leggen.

Merk op hoeveel er tegelijk aanwezig kan zijn in één ruimte, en laat elk antwoord zoals het is.

Let op Leerlingen lenen misschien een woord dat ze al gehoord hebben, en dat kan een veilige en eerlijke manier zijn om mee te doen. Lees geen zelfvertrouwen of welzijn af aan de woorden die ze kiezen.

2

Uitleg door de docent

10 min

In de openingsoefening mocht elk weerbericht er zijn. Diezelfde ruimte kunnen we bieden als iemand anders spreekt. Recipes for Wellbeing noemt dit ruimte houden: iemand onze aandacht geven zonder te oordelen, het over te nemen of meteen te proberen het gevoel te laten verdwijnen.

Luisteren maakt ons niet verantwoordelijk voor het oplossen van alles, en aanvaarding betekent niet dat we het eens moeten zijn of moeten zwijgen als iemand niet veilig is. Het vraagt ons te begrijpen wat er gedeeld wordt voordat we reageren. Soms is advies nuttig, maar het is vriendelijker om eerst na te gaan of het gewenst is.

Vragen voor de groep

Wat kun je zien of horen als iemand een ander zijn volle aandacht geeft?
Waarom haasten we ons misschien om advies te geven voordat we weten of het gewenst is?
Hoe kunnen we iemands gevoelens aanvaarden en tegelijk een grens bewaken of het oneens zijn met diens gedrag?

3

Alleen luisteren

15 min

Maak tweetallen, zo nodig met één drietal, en leg uit dat de luisteraar als taak heeft aandacht te geven zonder advies te geven, ervaringen te vergelijken of het gesprek over te nemen.
Bied een onderwerp aan waarbij weinig gedeeld hoeft te worden, zoals iets gewoons waar je naar uitkijkt. Leerlingen kunnen het licht houden, een ander veilig onderwerp kiezen of passen.
Partner A praat 90 seconden terwijl partner B luistert. Houd de tijd bij en geef aan het eind een zacht signaal.
Wissel van rol, en nodig elke luisteraar uit om de neiging om te onderbreken, op te lossen of te vergelijken op te merken zonder ernaar te handelen.
Vraag de tweetallen om over de ervaring te praten in plaats van de inhoud te herhalen. Wat hielp om aandachtig te luisteren, en wat maakte het moeilijk?
Verzamel algemene observaties en vraag dan wat een luisteraar zou kunnen zeggen als die niet zeker weet of de spreker troost, advies of praktische hulp wil.

4

Privéreflectie

7 min

Denk aan een moment waarop iemand naar je luisterde zonder te proberen te veranderen hoe je je voelde. Schrijf zonder privédetails op wat diegene deed en waar jij deze week dezelfde soort aandacht zou kunnen geven.

Hoe ze reflecteren Persoonlijk dagboek

5

Afsluiten

3 min

Het weer in iemands dag is van diegene zelf. We kunnen ruimte maken om het te beschrijven, en vragen welke steun welkom is voordat we een antwoord geven.

Zorg en veiligheid

Gebruik neutrale onderwerpen die leerlingen zelf kiezen en houd passen de hele tijd mogelijk. Luisteraars horen niet door te vragen en geen geheimhouding te beloven. Als een leerling iets zorgwekkends deelt, vraag dan niet naar details waar de klas bij is; volg de procedures voor zorg en veiligheid en leerlingbegeleiding van je school of organisatie.

Als iets wat een jongere zegt je zorgen baart, volg dan de gebruikelijke zorg- en veiligheidsroute van je school of organisatie. Dit hoef je niet alleen te dragen.

Het aanpassen

13 tot 15 jaar: Houd het onderwerp licht en concreet, doe een aandachtige luisteraar voor en verkort elke ronde tot 60 seconden. Leerlingen kunnen schrijven in plaats van praten, of in een drietal eerst observeren voordat ze een beurt nemen.
16 tot 18 jaar: Verleng elke ronde tot twee minuten als de klas zich op haar gemak voelt. Onderzoek hoe luisteren verandert online, bij onenigheid of wanneer de spreker meer steun nodig heeft dan een vriend veilig kan bieden.

In andere situaties

Mentoruur: Gebruik de weer-check-in en doe dan één luisterronde van 90 seconden in tweetallen. Sluit af met de vraag wat de luisteraar hielp aanwezig te blijven.
Schoolbijeenkomst: Doe de weer-check-in in stilte, leg ruimte houden uit en nodig leerlingen uit om voor zichzelf te denken aan iemand die goed luistert.
Klein groepje: Gebruik de volledige oefening in tweetallen met onderwerpen waarbij weinig op het spel staat, en praat daarna samen over wat luisteren makkelijker of moeilijker maakte.

Koppelingen met het curriculum

Australië, Personal and Social Capability: Social awareness: empathy; relational awarenessDoor een AI-review getoetst aan Australian Curriculum Version 9.0, General capabilities: Personal and Social capability, met de elementen en subelementen ervan op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Brazilië, BNCC: Empathy and cooperation (GC 9) — empathy, dialogue and welcoming others without prejudice; Self-knowledge and self-care (GC 8)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Canada, BC Core Competencies: Social Awareness and Responsibility — building relationships (respecting others' needs); Communicating — connecting and engaging with othersNog niet gecontroleerd aan de bron.
Canada, Ontario HPE: Interpersonal skills — active listening (1.3); relationship and social skills, showing respect for others (1.4) · Gr 7–8: A1.4Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Chili, Orientación: Interpersonal relationships — dialogue and empathic listening (OA 6, 7°–8°); relationships that respect dignity (OA 5)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Engeland, PSHE: Relationships: forming and maintaining respectful relationships, active listening (KS3 R16); diversity and inclusion (KS3 R3, R41)Door een AI-review getoetst aan het Programme of Study for PSHE education van de PSHE Association, Key stages 1 to 5, in de formulering van 2020 (gelezen in een kopie op de site van een school, 2023/24) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Engeland, RSHE: Respectful relationships: treating others with kindness and respect, and tolerance (statements 2, 4)Door een AI-review getoetst aan de richtlijn Relationships education, relationships and sex education (RSE) and health education van het DfE, die geldt vanaf 1 september 2026, op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Finland, transversale competenties: L2 Cultural competence, interaction and self-expression — putting oneself in another's position; L1 — listening to oneself and othersNog niet gecontroleerd aan de bron.
Ghana, Core competencies: Personal Development and Leadership — empathy; Communication and Collaboration — respecting others' perspectivesNog niet gecontroleerd aan de bron.
Hongkong, Values Education: Respect for Others (尊重他人) — accepting peers who differ (S1–S3); Empathy (同理心)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
India, NEP: Socio-emotional learning (NEP 5.14); Oral and written communication (NEP 4.23)Door een AI-review getoetst aan de National Education Policy 2020, de definitieve Engelse tekst (juli 2020, de kopie op de site van het PIB) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Indonesië, Profil Pelajar (afstudeerprofiel): Communication (komunikasi) — listening (menyimak) ethically; Collaboration (kolaborasi) — caring (peduli)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Ierland, Junior Cycle Wellbeing: Respected — others feel listened to and valued; showing care and respect for othersNog niet gecontroleerd aan de bron.
Japan, Courses of Study: Moral education B — mutual understanding and tolerance (相互理解，寛容); Special activities — respecting others' individualityNog niet gecontroleerd aan de bron.
Kenia, competentiegericht curriculum: Self-efficacy — empathy in interpersonal relationships; Core value — respectNog niet gecontroleerd aan de bron.
Mexico, Nueva Escuela Mexicana: Ways of being, thinking, acting and relating — understanding the different ways people experience situations; Axis: InclusionNog niet gecontroleerd aan de bron.
Nieuw-Zeeland, Health and PE: Relationships with other people — interpersonal skills; Hauora: taha whānau (compassion, caring and social support)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Schotland, Health and wellbeing: Mental and emotional wellbeing — giving appropriate support (HWB 3-08a); Relationships — responding to verbal and non-verbal communication (HWB 3-45b); Social wellbeing: a school community that values individuals equally and is welcoming (HWB 3-10a)Door een AI-review getoetst aan Curriculum for Excellence, Health and wellbeing: experiences and outcomes van Education Scotland op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Singapore, CCE: SEC: social awareness and relationship managementDoor een AI-review getoetst aan de 2021 Character and Citizenship Education (CCE) Syllabus, Secondary van het MOE op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Zuid-Afrika, Life Orientation: Development of the self in society — respect for others and differences (Gr 10); understanding others in relationships (Gr 12)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Verenigde Staten, CASEL: social awareness; relationship skills; self-awarenessDoor een AI-review getoetst aan het CASEL Framework (2020), zoals gepubliceerd op casel.org op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Europese Unie, LifeComp: S1 Empathy — understanding and responding to another's emotions (S1.2–S1.3); S2 Communication — listening to others (S2.3)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Midden-Oosten en Noord-Afrika, UNICEF-levensvaardigheden: Empathy — understanding another's feelings before responding; Respect for diversity — recognising each person as uniqueNog niet gecontroleerd aan de bron.
IB, ATL: Social: collaboration skills (practising empathy)Door een AI-review getoetst aan MYP: From principles into practice van het IB, Approaches to learning (voor gebruik vanaf september 2014/januari 2015, een kopie op de site van een school) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
OECD Learning Compass: Skills: social and emotional skills (empathy)Door een AI-review getoetst aan de conceptnotities Skills for 2030 en Core Foundations for 2030 (2019) van de OECD Learning Compass 2030 op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
UNESCO SEL: Empathy; Compassion (holding space without judgement)Door een AI-review getoetst aan de pagina van MGIEP die de vier competenties noemt, met hun definities uit samenvattingen van Rethinking Learning (MGIEP, 2020), dat niet geopend kon worden op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
WHO-levensvaardigheden: Empathy — understanding and accepting others as they are; Interpersonal relationship skills — relating in positive waysNog niet gecontroleerd aan de bron.
Inner Development Goals: Relating: Empathy and Compassion; Collaborating: Inclusive Mindset and Intercultural CompetenceDoor een AI-review getoetst aan de 25 vaardigheden in 5 dimensies van de Inner Development Guide (idg.guide, 2025) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Sessies voor pleitbezorgers, vermogens: Establish connectionOp 10 oktober 2026 door een AI-review getoetst aan de drie vermogens van Tien sessies voor pleitbezorgers, zoals de sessies op /advocates/ ze noemen, nog niet door een menselijke adviseur.