Het plezier van het nog niet weten

Leerdoel Aan het eind van deze les kunnen leerlingen open vragen bedenken over een gewoon voorwerp en bij een vraag blijven zonder zich te haasten om die af te sluiten.

Tijd: 42 minuten
Hoe de groep werkt: Groepjes van drie of vier
Je hebt nodig: Gewone voorwerpen zoals bladeren, kiezels, schelpen, munten, sleutels of zaden; papier en pennen
Opent met: Vragen zonder antwoord

Voordat je begint

Houd de aandacht bij voorwerpen en de wereld om ons heen. Als een vraag richting dood, angst of een ander gevoelig onderwerp gaat, vang die dan rustig op zonder de leerling te vragen de persoonlijke betekenis ervan uit te leggen.

Lees de volledige notitie over zorg en veiligheid Het aanpassen voor je klas Een briefje voor thuis bij deze les

Een groep die samen op de grond zit naast een hoog raam — Illustratie door RecipesforWellbeing.org, CC BY-NC 4.0

Waarom dit ertoe doet

School vraagt vaak om een antwoord, terwijl nieuwsgierigheid begint met aandacht voor wat we nog niet weten. Een vraag open laten kan het vertrouwde interessanter maken en nieuwe ideeën tijd geven om te groeien. Iets nog niet weten hoef je niet te verbergen. Nieuwsgierigheid is een manier om de wereld met interesse tegemoet te treden.

Vaardigheid in context Je met verwondering openstellen voor wat geheimzinnig, weids of voorbij je volledige begrip is.

Over de vaardigheid van ontzag Probeer de interactieve oefening

1

Open met “Vragen zonder antwoord”

5 min

Gebruik Vragen zonder antwoord om echte vragen te verzamelen. Leerlingen hoeven niets te delen, en niemand hoort de vragen die genoemd worden te beantwoorden.

Voorlezen

School beloont vaak antwoorden, maar de komende twee minuten gaan we alleen vragen verzamelen.

Denk aan iets waar je je echt over verwondert, van iets gewoons in dit lokaal tot iets veel groters.

Kies één vraag en laat die open, zonder te proberen haar nu al op te lossen.

Als je wilt, kun je je vraag met de groep delen. We luisteren zonder te antwoorden, en passen mag altijd.

Let op Verwelkom speelse, praktische en serieuze vragen zonder ze te rangschikken. Zorg dat leerlingen met veel zelfvertrouwen de uitnodiging niet veranderen in een quiz voor anderen.

2

Uitleg door de docent

10 min

Nieuwsgierigheid is de oefening om open te blijven voor wat we nog niet helemaal begrijpen. Ze kan beginnen met verrassing, onzekerheid of de eenvoudige gedachte: “Dat was me nog nooit opgevallen.”

Verwondering hoort niet alleen bij zeldzame ervaringen. Een blad dat van kleur verandert, een sleutel die glad gesleten is of de route die een voorwerp aflegde om in dit lokaal te komen, kan veel vragen bevatten. Het gewone hoeft niet buitengewoon te worden. Het heeft genoeg aandacht nodig om zijn details te laten zien.

Vragen voor de groep

Waar maken mensen buiten school nog ruimte voor verwondering?
Wat kan er verloren gaan als elke vraag wordt behandeld als een race naar het goede antwoord?
Wat helpt om onzekerheid interessant te laten voelen in plaats van bedreigend?

3

Het gewone onbekend maken

18 min

Geef elk groepje één gewoon voorwerp en leg uit dat de eerste opdracht is om het op te merken, niet om te benoemen wat het is.
Geef twee stille minuten om goed te kijken naar textuur, gewicht, randen, sporen en de manier waarop het licht op het oppervlak valt.
Vraag groepjes zoveel mogelijk echte “Ik vraag me af...”-vragen te bedenken. Niemand geeft nog antwoord, en ongewone vragen zijn welkom.
Kies één vraag en volg de verbindingen naar buiten. Waar zou het voorwerp geweest kunnen zijn, welke systemen hebben het hier gebracht en wat blijft onzichtbaar?
Elk groepje deelt één of twee vragen met de klas, waar ze zonder antwoorden worden ontvangen.
Als er tijd is, wissel dan van voorwerp en merk op wat er mogelijk wordt als aandacht iets nieuws ontmoet.

4

Privéreflectie

6 min

Kies één gewoon ding waar je bijna elke dag langs loopt zonder er goed naar te kijken. Wat zou zichtbaar kunnen worden als je het dezelfde aandacht gaf als het voorwerp van vandaag?

Hoe ze reflecteren Persoonlijk dagboek

5

Afsluiten

3 min

Je hoeft niet weg te gaan met een antwoord. Je kunt één open vraag meenemen en die laten veranderen wat je hierna opmerkt.

Zorg en veiligheid

Houd de aandacht bij voorwerpen en de wereld om ons heen. Als een vraag richting dood, angst of een ander gevoelig onderwerp gaat, vang die dan rustig op zonder de leerling te vragen de persoonlijke betekenis ervan uit te leggen. Volg de gebruikelijke routes voor leerlingbegeleiding als de zorg blijft.

Als iets wat een jongere zegt je zorgen baart, volg dan de gebruikelijke zorg- en veiligheidsroute van je school of organisatie. Dit hoef je niet alleen te dragen.

Het aanpassen

13 tot 15 jaar: Houd de voorwerpen tastbaar, verkort het stille kijken en bied zinsbeginnen aan zoals “Ik vraag me af waarom...” en “Wat zou er gebeuren als...?”
16 tot 18 jaar: Nodig leerlingen uit een klein voorwerp te verbinden met de diepe tijd, systemen of een vak dat ze volgen, en het ongemak van niet weten te onderzoeken.

In andere situaties

Mentoruur: Gebruik de openingsoefening, geef daarna elk tweetal één voorwerp en verzamel vragen na één minuut goed kijken.
Schoolbijeenkomst: Nodig uit tot stille vragen, houd daarna één gewoon voorwerp omhoog en doe een reeks vragen voor zonder ze te beantwoorden.
Klein groepje: Geef een paar voorwerpen door en verwonder je samen hardop, waarbij het gesprek kan bewegen tussen kleine details en grotere vragen.

Koppelingen met het curriculum

Australië, Personal and Social Capability: Self-awareness: personal awarenessDoor een AI-review getoetst aan Australian Curriculum Version 9.0, General capabilities: Personal and Social capability, met de elementen en subelementen ervan op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Brazilië, BNCC: Scientific, critical and creative thinking (GC 2) — exercising intellectual curiosity, investigation and imaginationNog niet gecontroleerd aan de bron.
Canada, BC Core Competencies: Critical and Reflective Thinking — questioning and investigating; Creative Thinking — generating and incubatingNog niet gecontroleerd aan de bron.
Canada, Ontario HPE: Critical and creative thinking — generating ideas and making connections (1.5) · Gr 7–8: A1.6Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Finland, transversale competenties: L1 Thinking and learning to learn — making observations, sharpening observational sensitivity and imaginationNog niet gecontroleerd aan de bron.
Ghana, Core competencies: Creativity and Innovation — thinking independently and creatively; Personal Development and Leadership — love for lifelong learningNog niet gecontroleerd aan de bron.
India, NEP: Learning how to learn (NEP 4.4); Creativity and innovativeness (NEP 4.23)Door een AI-review getoetst aan de National Education Policy 2020, de definitieve Engelse tekst (juli 2020, de kopie op de site van het PIB) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Indonesië, Profil Pelajar (afstudeerprofiel): Critical reasoning (penalaran kritis) — curiosity (rasa ingin tahu); Creativity (kreativitas)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Ierland, Junior Cycle Wellbeing: Aware — understanding what helps me to learn; Connected — to the wider worldNog niet gecontroleerd aan de bron.
Japan, Courses of Study: Moral education A — pursuit of truth (真理の探究，創造); Moral education D — being moved, sense of awe (感動，畏敬の念)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Kenia, competentiegericht curriculum: Creativity and Imagination — perceiving the world in new ways; Learning to Learn — the will to learnNog niet gecontroleerd aan de bron.
Mexico, Nueva Escuela Mexicana: Axis: Critical thinking — asking open questions about everyday realityNog niet gecontroleerd aan de bron.
Singapore, CCE: SEC: self-awarenessDoor een AI-review getoetst aan de 2021 Character and Citizenship Education (CCE) Syllabus, Secondary van het MOE op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Verenigde Staten, CASEL: self-awareness; responsible decision-makingDoor een AI-review getoetst aan het CASEL Framework (2020), zoals gepubliceerd op casel.org op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Europese Unie, LifeComp: L1 Growth mindset — learning as lifelong, needing openness and curiosity (L1.2); L2 Critical thinking — creative ideas (L2.3)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Midden-Oosten en Noord-Afrika, UNICEF-levensvaardigheden: Creativity — generating open questions; Learning to Know (cognitive dimension) — curiosity about the worldNog niet gecontroleerd aan de bron.
IB, ATL: Thinking: creative thinking skills (asking what if questions); Thinking: critical thinking skills (forming questions)Door een AI-review getoetst aan MYP: From principles into practice van het IB, Approaches to learning (voor gebruik vanaf september 2014/januari 2015, een kopie op de site van een school) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
OECD Learning Compass: Core foundations: social and emotional foundations (open-mindedness); Skills: cognitive and meta-cognitive skills (learning-to-learn)Door een AI-review getoetst aan de conceptnotities Skills for 2030 en Core Foundations for 2030 (2019) van de OECD Learning Compass 2030 op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
UNESCO SEL: Critical Inquiry (open, unhurried questioning); Mindfulness (attention regulation)Door een AI-review getoetst aan de pagina van MGIEP die de vier competenties noemt, met hun definities uit samenvattingen van Rethinking Learning (MGIEP, 2020), dat niet geopend kon worden op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
WHO-levensvaardigheden: Creative thinking — looking beyond direct experience; Critical thinking — examining experience with open questionsNog niet gecontroleerd aan de bron.
Inner Development Goals: Being: Openness and Learning MindsetDoor een AI-review getoetst aan de 25 vaardigheden in 5 dimensies van de Inner Development Guide (idg.guide, 2025) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Sessies voor pleitbezorgers, vermogens: Establish connectionOp 10 oktober 2026 door een AI-review getoetst aan de drie vermogens van Tien sessies voor pleitbezorgers, zoals de sessies op /advocates/ ze noemen, nog niet door een menselijke adviseur.