Het laten stromen, in beide richtingen
Leerdoel Aan het eind van deze les kunnen leerlingen eenrichtingspatronen en wederkerige patronen herkennen, en een verandering voorstellen die in een behoefte voorziet zonder een ander persoon of systeem uitgeput achter te laten.
- Tijd
- 40 minuten
- Hoe de groep werkt
- Groepjes van vier of vijf
- Je hebt nodig
- Papier en pennen; verzonnen scenario's
- Opent met
- Geven en ontvangen
Voordat je begint
Houd scenario's verzonnen en nodig niet uit tot onthullingen over geldzaken thuis, uitbuiting in vriendschappen of zorgtaken. Vermijd de suggestie dat leerlingen iemand toegang, genegenheid of vergeving verschuldigd zijn.
Lees de volledige notitie over zorg en veiligheid Het aanpassen voor je klas Een briefje voor thuis bij deze les
Open deze tekening in de bibliotheek
Waarom dit ertoe doet
Vriendschappen, teams, gedeelde ruimtes en levende systemen hangen af van beweging in meer dan één richting. Wederkerigheid vraagt wat we ontvangen, wat we teruggeven en of de afspraak op de lange duur eerlijk blijft. Niemand wordt gevraagd eindeloos te geven. Grenzen en rust horen bij wat een relatie gaande houdt.
Vaardigheid in context In behoeften voorzien op manieren die herstellen in plaats van uitputten, en iets teruggeven in plaats van alleen te nemen.
Over de vaardigheid van niet onttrekkenProbeer de interactieve oefeningProbeer het eerst zelf
“Voller dan je het aantrof” duurt een paar rustige minuten, alleen voor jou, voordat je het lesgeeft. Niets wat je erin schrijft wordt bewaard of verstuurd.
Open met “Geven en ontvangen”
5 minGebruik Geven en ontvangen, met waardering die beperkt blijft tot waarneembaar, gepast gedrag. Leerlingen mogen de groep waarderen, luisteren of passen.
We oefenen vaak met geven, terwijl ontvangen een ander soort aandacht kan vragen.
Bedenk één ware en concrete waardering voor degene naast je, gebaseerd op iets wat je in de les hebt gezien, of kies een waardering voor de groep als geheel.
Geef die in één zin als je wilt. Wie ontvangt hoeft alleen “dank je” te zeggen, en passen kan voor allebei.
Wissel van rol en merk dan voor jezelf op welk deel vertrouwder voelde.
Let op Houd opmerkingen weg van uiterlijk, populariteit en privé-informatie. Verplicht geen waardering in tweetallen als de relaties in de groep dat onveilig of onoprecht maken.
Uitleg door de docent
10 minWederkerigheid beschrijft een stroom waarin ontvangen en bijdragen in de loop van de tijd kunnen doorgaan. Het vraagt niet om een precieze ruil op elk moment; mensen brengen verschillende behoeften en middelen mee, en zorg is geen schuld die meteen terugbetaald moet worden.
Er ontstaan problemen als van één persoon, gemeenschap of ecosysteem wordt verwacht dat die blijft geven terwijl anderen nemen zonder erkenning, herstel of grens. Een wederkerige reactie vraagt hoe in een behoefte kan worden voorzien zonder de kosten ongemerkt te verschuiven naar iemand met minder macht.
Vragen voor de groep
- Wat maakt een uitwisseling wederkerig, ook als beide kanten niet hetzelfde geven?
- Hoe kan een groep merken dat één persoon te veel draagt?
- Wat is het verschil tussen wederkerigheid en de stand bijhouden?
Herontwerp de stroom
16 min- Bied verzonnen eenrichtingsstromen aan, zoals één persoon die elke groepsapp organiseert, een gedeelde koelkast die nooit wordt bijgevuld, een leerling die alleen wordt benaderd voor aantekeningen of een app die aandacht opslokt zonder een moment te bieden om te stoppen.
- Groepen kiezen twee scenario's en bepalen wat er wordt ontvangen, wie het levert en waar de verborgen kosten zitten.
- Herontwerp één scenario zodat nog steeds in de behoefte wordt voorzien, terwijl verantwoordelijkheid, erkenning of middelen eerlijker verdeeld worden.
- Neem een grens op voor de persoon of het systeem dat te veel heeft gegeven.
- Vat het herontwerp samen in één zin: "In plaats van..., zou de groep..., zodat..."
- Deel de recepten en toets of elk herontwerp de persoon met de minste macht nog meer werk laat doen.
Privéreflectie
6 minDenk aan een alledaagse stroom waar je deel van bent, zonder iemand te noemen. Wat zou er iets kunnen teruggeven, en welke grens zou voorkomen dat de uitwisseling uitputtend wordt?
Hoe ze reflecteren Persoonlijk dagboek
Afsluiten
3 minWederkerigheid betekent de stroom opmerken en de last delen, zodat zorg kan blijven doorgaan. Niemand hoeft te geven tot er niets meer over is.
Zorg en veiligheid
Houd scenario's verzonnen en nodig niet uit tot onthullingen over geldzaken thuis, uitbuiting in vriendschappen of zorgtaken. Vermijd de suggestie dat leerlingen iemand toegang, genegenheid of vergeving verschuldigd zijn. Volg de routes voor zorg en veiligheid en leerlingbegeleiding als een leerling een echt patroon van dwang of ontbering onthult.
Als iets wat een jongere zegt je zorgen baart, volg dan de gebruikelijke zorg- en veiligheidsroute van je school of organisatie. Dit hoef je niet alleen te dragen.
Het aanpassen
In andere situaties
Neem deze les mee
Het lesplan is bewerkbaar, dus je kunt de namen, de voorbeelden en de tijden aanpassen aan de jongeren voor je.
Om les te geven
Voor leerlingen
Je e-mail opent met de naam van deze les in het onderwerp, en er wordt niets verstuurd tot jij op verzenden drukt. Een mens leest deze berichten.
Of schrijf naar info@recipesforwellbeing.org