Ruimte maken voor elke stem

Leerdoel Aan het eind van deze les kunnen leerlingen een vraag, een uitnodiging of een korte stilte gebruiken om meer mensen mee te laten doen aan een groepsopdracht.

Deze les voor de klas is de basis voor sessie 6 van Tien sessies voor pleitbezorgers.

Tijd: 41 minuten
Hoe de groep werkt: Groepjes van vier of vijf
Je hebt nodig: Drie papieren fiches per leerling, of drie vingers; één neutrale uitdaging per groepje
Opent met: Laat het regenen

Voordat je begint

Houd de uitdaging neutraal en de reflectie privé. Spreken moet een uitnodiging blijven, en leerlingen moeten kunnen bijdragen door te schrijven, het gesprek te begeleiden of te luisteren.

Lees de volledige notitie over zorg en veiligheid Het aanpassen voor je klas Een briefje voor thuis bij deze les

Bomen die buigen onder donkere wolken in een regenbui — Illustratie door RecipesforWellbeing.org, CC BY-NC 4.0

Waarom dit ertoe doet

Groepen bepalen een groot deel van het schoolleven, van vriendschappen en groepsapps tot lessen en teams. Een groep werkt eerlijker als meedoen niet afhangt van wie het snelst of het luidst is. Samenwerken vraagt ons bij te dragen en op te merken wat anderen zou helpen om ook bij te dragen.

Vaardigheid in context Een groep helpen deel te nemen aan een inclusieve, participatieve en zorgzame dialoog.

Over de vaardigheid van gesprekken begeleiden Probeer de interactieve oefening

1

Open met “Laat het regenen”

5 min

Gebruik Laat het regenen om de klas samen één geluid te laten maken zonder te praten. Leid duidelijk en laat leerlingen meedoen met kleinere bewegingen of door te luisteren.

Voorlezen

We gaan samen het geluid van een regenbui maken. Deze wordt luid, dus als dat vandaag moeilijk is, kun je alleen je handpalmen wrijven of gewoon kijken. Volg mijn handen en begin met je handpalmen tegen elkaar te wrijven terwijl de wind opsteekt.

Voeg de eerste druppels toe door met je vingers te knippen, ga over naar gestage regen door te klappen, en klop dan op je benen of je tafel voor de stortbui.

We laten de storm in omgekeerde volgorde weer afnemen tot het weer stil is in het lokaal.

Merk op hoe het geluid veranderde toen we naar elkaar keken, luisterden en ons op elkaar afstemden.

Let op Kijk of iedereen het tempo kan volgen en of het volume prettig blijft. Zacht meedoen of luisteren telt ook als meedoen.

2

Uitleg door de docent

10 min

Samenwerken betekent een groep helpen samen na te denken. Dat is het belangrijkst wanneer mensen verschillende ideeën, verschillende mate van zelfvertrouwen en verschillende manieren om het woord te nemen meebrengen.

Niemand is in z'n eentje verantwoordelijk voor het inclusief maken van een groep, en een uitnodiging om te spreken mag nooit druk worden. Nuttige manieren om een gesprek te begeleiden zijn onder meer een open vraag stellen, tijd laten om na te denken, nagaan wiens idee nog niet gehoord is, en ruimte maken voor schrijven of een andere vorm van bijdragen.

Vragen voor de groep

Waaraan merk je dat je bijdrage welkom is in een groep?
Wat kan een gesprek afsluiten, ook als niemand van plan is iemand buiten te sluiten?
Hoe kan een groep ruimte maken voor stillere bijdragen zonder iemand voor het blok te zetten?

3

Iedereen doet mee

18 min

Geef elk groepje een neutrale opdracht, zoals een nuttige pauze van 15 minuten ontwerpen of een spel bedenken met drie gewone voorwerpen.
Geef iedereen drie spreekfiches. Elke keer dat een leerling iets zegt, gebruikt die er één; als de fiches op zijn, gaat die over op luisteren en het gesprek begeleiden.
Wijs een eerste gespreksleider aan die vragen stelt, korte stiltes laat bestaan en verschillende manieren van bijdragen mogelijk maakt. Wissel halverwege van gespreksleider.
Laat de uitdaging acht minuten duren. Als een groepje vastloopt, bied dan een vraag aan in plaats van een antwoord.
Vraag elk groepje het eens te worden over één antwoord en te benoemen welke manier van begeleiden het gesprek hielp.
Verzamel van elk groepje één zin over het idee en één zin over hoe het ruimte maakte voor meedoen.

4

Privéreflectie

6 min

Denk aan een groep die goed werkt, echt of verzonnen. Wat doet die groep om meedoen makkelijker te maken, en welke manier van begeleiden zou jij in een toekomstige groep kunnen proberen?

Hoe ze reflecteren Persoonlijk dagboek

5

Afsluiten

2 min

Aan het begin maakte het lokaal samen één regenbui door anderen op te merken en op hen te reageren. Samenwerken groeit door dezelfde kleine keuzes: een idee aanbieden, en genoeg ruimte laten zodat een andere stem erbij kan komen.

Zorg en veiligheid

Houd de uitdaging neutraal en de reflectie privé. Spreken moet een uitnodiging blijven, en leerlingen moeten kunnen bijdragen door te schrijven, het gesprek te begeleiden of te luisteren. Als uitsluiting of pesten ter sprake komt, onderzoek dat dan niet in de groep; volg de gebruikelijke procedures voor zorg en veiligheid en leerlingbegeleiding.

Als iets wat een jongere zegt je zorgen baart, volg dan de gebruikelijke zorg- en veiligheidsroute van je school of organisatie. Dit hoef je niet alleen te dragen.

Het aanpassen

13 tot 15 jaar: Houd groepjes bij vier, gebruik een speelse opdracht en doe twee begeleidingsvragen voor die leerlingen kunnen overnemen. Een zichtbare timer helpt om de activiteit overzichtelijk te houden.
16 tot 18 jaar: Gebruik een opdracht met echte afwegingen en nodig leerlingen uit om op te merken hoe het zit met macht, spreektijd en wie de eer krijgt voor ideeën. Breid het gesprek uit naar online groepen.

In andere situaties

Mentoruur: Gebruik de regenbui en doe daarna één korte uitdaging met spreekfiches en een aangewezen gespreksleider.
Schoolbijeenkomst: Maak samen de regenbui en introduceer daarna vanaf de voorkant een aantal manieren van begeleiden, zonder om persoonlijke voorbeelden te vragen.
Klein groepje: Voer samen één uitdaging uit en pauzeer halverwege om op te merken wiens ideeën in het plan terecht zijn gekomen en wat meedoen zou verbreden.

Koppelingen met het curriculum

Australië, Personal and Social Capability: Social management — collaboration; communicationDoor een AI-review getoetst aan Australian Curriculum Version 9.0, General capabilities: Personal and Social capability, met de elementen en subelementen ervan op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Brazilië, BNCC: Empathy and cooperation (GC 9) — dialogue and cooperation; Communication (GC 4) — sharing ideas towards mutual understandingNog niet gecontroleerd aan de bron.
Canada, BC Core Competencies: Collaborating — supporting group interactions; Social Awareness and Responsibility — creating space for others' voicesNog niet gecontroleerd aan de bron.
Canada, Ontario HPE: Interpersonal skills — teamwork, working collaboratively towards a common goal (1.4); communication (1.3) · Gr 7–8: A1.4Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Chili, Orientación: Belonging and participation — teamwork that values each member's contribution (OA 7, 7°–8°); dialogue, diverse opinions (OA 8)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Engeland, PSHE: Relationships: forming and maintaining respectful relationships, team working and active listening (KS3 R15, R16)Door een AI-review getoetst aan het Programme of Study for PSHE education van de PSHE Association, Key stages 1 to 5, in de formulering van 2020 (gelezen in een kopie op de site van een school, 2023/24) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Engeland, RSHE: Respectful relationships: communicating respectfully (statement 5)Door een AI-review getoetst aan de richtlijn Relationships education, relationships and sex education (RSE) and health education van het DfE, die geldt vanaf 1 september 2026, op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Finland, transversale competenties: L2 Cultural competence, interaction and self-expression — cooperation and interaction situations; L7 — negotiating, being heardNog niet gecontroleerd aan de bron.
Ghana, Core competencies: Communication and Collaboration — sharing ideas through dialogue; Core value — teamwork/collaborationNog niet gecontroleerd aan de bron.
Hongkong, Values Education: Unity (團結); Respect for Others (尊重他人) — friendly, accepting collaboration with peers (S1–S3)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
India, NEP: Collaboration and teamwork; Oral and written communication (NEP 4.23)Door een AI-review getoetst aan de National Education Policy 2020, de definitieve Engelse tekst (juli 2020, de kopie op de site van het PIB) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Indonesië, Profil Pelajar (afstudeerprofiel): Collaboration (kolaborasi) — cooperating in diverse groups (kelompok yang beragam); Communication (komunikasi)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Ierland, Junior Cycle Wellbeing: Respected — being listened to and valued; Connected — how my interactions affect the wellbeing of othersNog niet gecontroleerd aan de bron.
Japan, Courses of Study: Moral education C — better school and group life: one's role and responsibility in a group (よりよい学校生活，集団生活の充実)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Kenia, competentiegericht curriculum: Communication and Collaboration — collaborative learning and teamwork; Core value — unityNog niet gecontroleerd aan de bron.
Mexico, Nueva Escuela Mexicana: Ways of being, thinking, acting and relating — mutual understanding and shared decisions; Axis: InclusionNog niet gecontroleerd aan de bron.
Nieuw-Zeeland, Health and PE: Relationships with other people — interpersonal skills; KAL mental health — working co-operatively to achieve common goalsNog niet gecontroleerd aan de bron.
Schotland, Health and wellbeing: Social wellbeing — valuing individuals equally, a welcoming place for all (HWB 3-10a); being part of a group (HWB 3-14a)Door een AI-review getoetst aan Curriculum for Excellence, Health and wellbeing: experiences and outcomes van Education Scotland op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Singapore, CCE: SEC: social awareness and relationship managementDoor een AI-review getoetst aan de 2021 Character and Citizenship Education (CCE) Syllabus, Secondary van het MOE op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Zuid-Afrika, Life Orientation: Democracy and human rights — democratic participation and representation (Gr 11); Development of the self in society — effective communication (Gr 12)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Verenigde Staten, CASEL: relationship skills; social awarenessDoor een AI-review getoetst aan het CASEL Framework (2020), zoals gepubliceerd op casel.org op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Europese Unie, LifeComp: S3 Collaboration — eliciting the expression of different views (S3.3); S2 Communication — managing conversations (S2.2)Nog niet gecontroleerd aan de bron.
Midden-Oosten en Noord-Afrika, UNICEF-levensvaardigheden: Cooperation — working respectfully with diverse teams; Participation — making room for every voiceNog niet gecontroleerd aan de bron.
IB, ATL: Social: collaboration skills (encouraging others to contribute)Door een AI-review getoetst aan MYP: From principles into practice van het IB, Approaches to learning (voor gebruik vanaf september 2014/januari 2015, een kopie op de site van een school) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
OECD Learning Compass: Skills: social and emotional skills (collaboration); Student agency: co-agencyDoor een AI-review getoetst aan de conceptnotities Skills for 2030 en Core Foundations for 2030 (2019) van de OECD Learning Compass 2030 op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
UNESCO SEL: EmpathyDoor een AI-review getoetst aan de pagina van MGIEP die de vier competenties noemt, met hun definities uit samenvattingen van Rethinking Learning (MGIEP, 2020), dat niet geopend kon worden op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
WHO-levensvaardigheden: Interpersonal relationship skills — helping a group work well together; Effective communication — expressing and inviting viewsNog niet gecontroleerd aan de bron.
Inner Development Goals: Collaborating: Co-Creation Skills; Collaborating: Communication SkillsDoor een AI-review getoetst aan de 25 vaardigheden in 5 dimensies van de Inner Development Guide (idg.guide, 2025) op 10 oktober 2026, nog niet door een menselijke adviseur.
Sessies voor pleitbezorgers, vermogens: Establish connection: the base for session 6Op 10 oktober 2026 door een AI-review getoetst aan de drie vermogens van Tien sessies voor pleitbezorgers, zoals de sessies op /advocates/ ze noemen, nog niet door een menselijke adviseur.